Privatizimi i Gjykatës së Lartë, lindja e ‘drejtësisë së plepave’ varianti 2

Nga Neritan Sejamini
Privatizimi i Gjykatës së Lartë, lindja e ‘drejtësisë së plepave’ varianti 2

Këshilli i Lartë i Gjyqësorit ka firmosur me Agjencinë amerikane të Zhvillimit Ndërkombëtar (USAID) një memorandum që parashikon krjimin pranë Gjykatës së Lartë të një trupe ndihmësash ligjorë, të cilët do të trajtojnë 35 mijë dosjet që presin të shqyrohen.

Këta punonjës, praktikisht, do të ndikojnë nëse një çështje e paraqitur në Gjykatën e Lartë do të pranohet apo refuzohet prej saj—ata do të kryejnë një pjesë apo të gjitha funksionet e ndihmësve të sotëm ligjore, të cilët studiojnë dosjen dhe përgatisin relacion për vendimet e mëparshme, pretendimet e palëve, problemet ligjore, si dhe japin mendim nëse rekursi duhet pranuar apo refuzuar, në bazë të të cilit gjyqtarët vendosin të pranojnë apo refuzojnë gjykimin e çështjes.

Disa pretendime se puna e këtyre nëpunësve do jetë administrative janë të pavërteta: ata do të kenë qasje të plotë në përmbajtjen e dosjes, do ta analizojnë atë dhe do të hartojnë raporte përkatëse—pavarësisht se kujt do i shkojë produkti i kësaj pune, direkt gjyqtarëve apo këshilltarëve ligjore, kjo është një punë që ligji ja autorizon vetëm ndihmësve ligjore dhe gjyqtarëve.

Memorandumi i ka quajtur këta ndihmësa nëpunës për uljen e numrit të çështjeve të prapambetura (NUNÇP). Ky emërtim, pa lidhje me drejtësinë, duket se nuk është i rastësishëm—termi ndihmës ligjor është shmangur qëllimisht, sepse përzgjedhja dhe punësimi i nunçpa-ve do të anashkalojë standardet kushtetuese dhe ligjore për ndihmësat ligjorë, edhe pse nunçp-at do të kryejnë pjesërisht apo saktësisht detyrën e ndihmësve ligjorë.

Memorandumi parashikon që nunçp-at do të përzgjidhen, kontraktohen dhe do të paguhen nga East West Management Institute (EWMI), një organizatë private e kontraktuar nga USAID për të zbatuar projektin Justice for All. EWMI do të jetë, gjithashtu, përgjegjëse për trajnimin e tyre, vlerësimin e ecurisë dhe për pushimin e tyre nga puna.

Duke qenë punësim privat, përzgjedhja e nunçp-ave nuk do respektojë asnjë nga standardet për ndihmësat ligjore të Gjykatës së Lartë. Sipas ligjit, ndihmësat, sipas pozicionit në Gjykatën e Lartë, duhet të plotësojnë kushtet që të jenë gjyqtarë të gjykatës së shkallës së parë ose të gjykatës së apelit dhe paguhen me të njejtin nivel.

Kushtetuta dhe ligji kërkon që ndihmësat ligjore të GJL-së duhet të kenë përfunduar Shkollën e Magjistraturës, duhet t’i nënshtrohen vetingut dhe të plotësojnë një sërë standardesh profesionale, etike dhe të konfliktit të interesit të cilave u nënshtrohen edhe anëtarët e Gjykatës së Lartë.

Kurse nunçpa-at nuk ka nevojë të kenë mbaruar magjistratutën, nuk duhet të kenë përvojë në gjyqësor apo çështje gjyqësore, apo të përmbushin kritere strikte profesionale. Ata madje nuk kanë detyrimin të deklarojnë pasurinë dhe konfliktin e interesit.

Nunçp-at jo vetëm nuk do jenë të punësuar nga Gjykata e Lartë, por nuk do të gëzojnë asnjë status, çfarë mbart edhe detyrime profesionale, dhe nuk japin asnjë siguri për integritetin e aktivitetit të tyre profesional.

Mungesën e përvojës dhe shkollimit të tyre, EWMI dhe KLGJ do ta kompensojnë me një kurs trajnimi disa javor, edhe më të shkurtër se përgatitja e të ashtuquajturve “gjyqtarëve të plepave” në vitin 1993, kur me një kurs 6-mujor (të zhvilluar në bllokun e vilave qeveritare në zonën e Plepave në Durrës) u përgatitën dhe emëruan gjyqtarë njerëz pa formim juridik, për të zëvendësuar një pjesë të gjytarëve të trashëguar nga komunizmi.

Me këtë qasje ekstraligjore, memorandumi, praktikisht, privatizon një segment të rëndësishëm të drejtësisë, duke krijuar në Gjykatën e Lartë një trupë juridike pa asnjë lidhje varësie dhe llogaridhënie në institucionet kushtetuese shqiptare dhe pa asnjë mekanizëm supervizimi dhe kontrolli ndaj saj.

Sikurse thekson oika e fundit e memorandumit, memorandumi nuk është i detyrueshëm për palët dhe EWMI dhe USAID nuk marrin asnjë përgjegjësi e nuk mund t’u kërkohet përgjegjësi, as nën ligjin ndërkombëtar, për pasojat e zbatimit të memorandumit.

Pra, EWMI mund të dështojë, mund të abuzojë së bashku me nunçp-at, por nuk mban përgjegjësi para askujt.

I gjithë memorandumi është rast i pastër ultra vires—veprim që mund të bëhet vetëm me autoritetet ligjor, por që bëhet jashtë autoritetit ligjor.

Vetë EWMI është organizatë e debatuar, si për shkak të mbështetjes e financimit në të shkuarën nga filantropisti amerikan Xhorxh Soros, ashtu edhe për rezultatet e dobta të saj në zbatimin e projektit $10 milionë Justice for All—veçanërisht komponentët e medias dhe shoqërisë civile të të cilit kanë harxhuar miliona pa sjellë ndonjë ndikim domethënës.

Mbi të gjitha, EWMI e ka menaxhuar projektin pa asnjë lloj transparence—nuk ekziston asnjë vlerësim, asnjë analizë, asnjë rezultat publik i projektit, madje as ndonjë faqe në rrjet për të—duke zgjedhur të bëjë publike vetëm kronika propagandistike aktivitetesh. Për më tepër, zyra e EWMI-t në Tiranë ka aftësi minimale për punën që po merr përsipër—ajo ka një personel me vetëm tre ekspertë.

Pikërisht, mungesa e çdo detyrimi llogaridhënie dhe mekanizmi kontrolli mund t’i hapë rrugë korruptimit të trupës NUNÇP: është më e lehtë dhe thuajse pa pasoja të korruptosh një nunçp, që punon me kontratë 10 mujore dhe pastaj kthehet në jetën private, se një gjykatës apo ndihmës ligjor që ka status të veçantë, standarde strikte profesionale që duhet të zbatojë dhe një sërë institucionesh që e supervizojnë dhe disiplinojnë.

Viktimat e këtij mekanizmi do të jenë sërish qytetarët shqiptarë, të cilët pasi kanë vuajtur pasojat e një drejtësie të korruptuar dhe të paaftë, pasi kanë përballuar disa vite mungesën e Gjykatës së Lartë, tani do t’u duhet të përballen sërish me një trupë drejtësie të paaftë, pa përvojë dhe që nuk i jep llogari askujt.

Memorandumi midis USAID-it dhe KLGJ-së nuk bazohet në asnjë përcaktim kushtetues dhe në asnjë ligj. Me nënshkrimin e tij, KLGJ-ja praktikisht ka privatizuar kompetencat e saj dhe të Gjykatës së Lartë tek një trupë private në kundërshtim me Kushtetutën dhe me çdo ligj të vendit, si dhe me ligjet dhe praktikën ndërkombëtare.

KLGJ ka shkelur gjithashtu standardet europiane të ndihmës ligjore, që bazohen kryesisht në dy modele, atë francez Référendaire dhe atë gjermano-austriak Rechtspfleger.

Është kjo arsyeja që ky memorandum është kundërshtuar me forcë nga misioni i BE-së Euralius dhe nga Delegacioni i BE-së, por të cilët nuk arritën në fund të ndalonin firmosjen e tij.

Si rezultat, gati 30 vjet pas përvojës skandaloze me “drejtësinë e plepave”, shqiptarët do të provojnë variantin II të kësaj drejtësie: Gjykatë të Lartë “plepash”. Këtë herë “plepat” janë edhe privatë.

22 komente

  1. 09796jhfjhf 22 Maj, 2020 në 2:20 pm

    Ton Xebo eshte e vertet qe evropa nuk ka thene gjysem llafi per pronat, madje i ktheu mbrapsht, ke ndonje mendim si duhet bere ne keto raste ? Pasi shqiptaret i provuan te gjitha.

  2. emigrant 22 Maj, 2020 në 10:17 pm

    Një ndër abuzimet më të ndyra të propogandave të falamgave të ish Sigurimit enverist, me të cilin vazhdohet të abuzohet akoma edhe pas tre dekadave, është tallja me kursin e drejtësisë që qeveria demokratike ngriti në vitet 1992-93, e që përmendet me tendencë pezhorative si “gjykatësit e Plepave”
    Të mos harojmë se e gjithë administrata e pesë viteve të para pas përmbysjes së diktaturës enveriste, ishte po ajo e 47 viteve të diktaturës.
    Veçanërisht administrata e sektorit të ministrisë së mbrendëshme e në përgjithësi gjithë sistemi i drejtësisë ,ishin armët e krimit të diktaturës që duheshin ndruar sa më shpejt.
    Nuk shtrohet këtu problemi për të folur për luftë klasash apo ndëshkim të mendimit ndryshe por është fjala për ndëshkimin e krimeve të diktaturës.
    Besoj e mbajnë mend të gjithë shqiptarët që e kanë përjetuar ate kohë, që ndonëse u arrestuan krerët e regjimit diktatorial, kur erdhi puna për ti ndëshkuar ata, prokurorët e gjykatësit e diktaturës , i kthyen gjyqet e tyre në komedi, me akuzat qesharake se sa kafe kishin pirë, pra për shpërdorime banale e jo për krimet monstruoze që kishin kryer.
    Abuzimi shkoi më tej duke përhapur gënjeshtrën tjetër se denimet qesharake të gjykatave, i paskeshin bërë “juristët e plepave” të Berishës.
    Asnjë nga ata që ju nënshtruan kurseve për njohjen e ligjeve demokratike europerëndimore, nuk pat drejtuar ndonjë gjyq të byroistëve.pasi ato gjyqe ju lanë sipas kërkesës ligjore europiane, juristëve “me eksperiencë” të modelit të Arianit Çelës.
    E si mund ta dënonin për krime Aranit Çelën, mvartësit e tij , vetë përgjegjës për krimet e diktaturës ?
    Të mbaronte kjo histori me 10 vjeçarin e parë të përmbysjes së diktaturës, do të qe e keqja më e vogël.
    Por pas 1997-tës, veç gjithë të arrestuarve kapo të regjimit enverist, u rikthyen në detyra drejtuese të institucioneve të drejtësisë, edhe hetues kriminalë.
    Kapakun e çdrejtësisë, ja vuri Shqipërisë Edi Rama, që duke shfrytëzuar “reformën në drejtësi”, shkatëroi Gjykatën Kushtetuese dhe në ato institucione “të reja” ku pritej që të drejtoheshin nga juristë apolitikë, u përzgjodhën ish prokurorë që kishin dhënë dënime për krimin “e madh” se nuk kishin respektuar parimet komuniste.

  3. Elvira Jakova 2 Qershor, 2020 në 10:56 pm

    Po me plas shpirti!
    Shoh nje popull te gozhduar pas bukes se perditshme, te karantinuar nga frika,te neperkembur nga e drejta, te shfrytezuar ne palc per nje cope buke.
    Shoh nje popull te mpire nga kujtesa ,te demoralizuar nga demokracia e shitur !
    Shoh nje Shqiperi te bere cope ne pasurite e saj te grabitura .
    Shoh nje toke te perdhunuar ne virgjerine e saj natyrore.
    Shoh burime te dhunuara.
    Njerez qe perndicen kur thone te vertetat.
    Shoh fjalen e lire qe burgoset me gjoba e mbyllje,shoh njerez ne Insitucionet e te burgosurve e internuarve qe sapo thone te vertetat largohen.
    Gjithkund vetem njerez te c,moralizuar , te rame pertoke nga nytesia por te patinuar nga pamja ,pa rudha me nderhyrje trupi , fytyre ,sikur trupi i tyre te mos ishte ne dinjitetin e Zotit!
    Kudo ku merret nje rroge, perfitim kane vetem njerez te pamoral,indiferente,qylgji,te pa ze ,vetem per te bere show jane te paret.
    Kemi makina luksi me njerez panjerezi, dyqane luksi per te nenshtruarat e te pispillosurat dhe lista pa fund per buken e perditshme.
    Shoh Kosoven martire te marre mendsh nga te njejtet qe skane as fe as atdhe.,por lekun kane padron .
    Me dhemb shpirti per Herojt e Teatrit Kombetar per sakrificen e tyre te jashtzakonshme , te gjate per te mbrojtur at pak dinjitet qe I kishte mbetur ne ketij vendi .
    Zhduku nje memorie ky i pashpirt !
    Shoh nje polici e administrate sherbetore te nje njeriu qe s,i ka mbet gja tjeter prej njeriu,vec dhunues i popullit te tij , qe s,ka kurgja te perbashket me popullin e tij.
    Ai ka tradhetuar cdo interes kombetar.

    Shoh te gjith perfaqesuesit e shteteve e te Europes te shkrrame prej bakshishit ,e prej lobeve qe heshtin e bejne sehir, e kur populli do te ngrihet per te rrezuar kete sistem mafioz kriminal ,sektar e te erret na thone jo se jeni jashte rregullave demokratike.E per gjemen qe ben Edi Rama me banden e tij e ata qe rrine prapa tij ne fshehtesi, heshtin!

    Ku je ambasadore e Amerikes ku je me fjalet qe iu drejtove popullit shqiptar ku je Amerike,ku je Europe ? A nuk po shihni , a nuk po degjoni se c,behet ne Shqiperi ?
    C,fare doni te arrini nen rrogoz me Shqiperine e shqipetaret ?
    .Ky i pashpirt ben cfare te doje me shqiptaret e pasurite e Shqiperise sikur te ishin te nenes ,e ju heshtni e nuk nderhyni! A mos jeni armiqte e maskuar te Shqiperise e Kosoves?!
    Pse Sazani nga zone ushtarake u be zone turistike ?
    Pse ne pandemi behen e zhbehen ligje ?
    C,far nguti emergjence pati nderhyrja naten
    per teatrin ?
    Ma shpjego o i madhi Kadare? A je zgjuar ti krenaria kombetare?
    Apo ke humbur ne iluminim (LLeshin ia pate sugjeru kaloresit si president)
    Cfare manteli keni veshur ne rehati e madhni o krenaria e kombit?!
    Supozohet se figura e presidentit perfaqeson unitetin Kombetar .
    Ku jeni ju ish president ,
    nuk ndiheni se ju ka caktu komoditet rilindja -vdekje e Rames?
    Po ju Meta ,pse nuk e thirrni popullin per te shperndare parlamentin ilegjitim,
    qeverine ilegjitime, zgjedhjet ilegjitime?

    Kushtetuta eshte per te mbrojtur te drejtat themelore te njeriut,cfare mbroni te gjith ju ?
    Cfare eshte kushtetuta pa te drejtat themelore te saj ?
    Pergjigju popullit tim Juri Kim , pse heshtje varri zonja qe vjen nga demokracia ?
    Per cfare ju sherben ju dhe Europes njeriu i nates qe shkel te drejta dhe ka uzurpuar cdo institucion ?
    Cfare leksione demokracie mund te na jepni ju kur heshtni para ketij udheheqesi nate pa fe,pa atdhe?
    Po ju more socialiste specialist nate , pse heshtni? Identifikoheni edhe ju me te ?
    Asnje fjale askush nuk flet:Jeni heshtje varri se vetem ashtu keni qene gjithmone e jeni!
    Vetem varre!

    S,kam kujt t,i drejtohem mbi kete dhe !
    Dhimbjen time te pamate po ta drejtoj ty o Hyj!
    Po me plas shpirti!

    Kerkoj DREJTESINE TENDE!

Adresa juaj e emailit nuk do bëhet publike.

Lajme te ngjashme